Jak napisać esej?

Spis treści

Esej - wstęp

W tym wypadku wstęp to taki ustęp pracy zaliczeniowej, w którym przedstawia się czytelnikowi swój temat i podejście metodologiczne do zagadnienia, a więc tego, co w żargonie akademickim nazywa się przedmiotem badań. Trzeba zarazem mieć na uwadze, że w takim tekście akademickim dopuszczalne są osobiste odczucia i opinie, a więc to, co z innych tekstach akademickich byłoby raczej źle odbierane.

Cel wstępu

Wstęp w tym wypadku spełnia kilka kluczowych celów:

Esej - Rodzaje wstępu

Wstęp do eseju wygląda nieco inaczej w zależności od tego, czy tekst omawia wyniki oryginalnych badań empirycznych, czy też zapowiada argumentację zbudowaną na zasadzie wykorzystania różnych, istniejących już źródeł. Pięć kroków opisanych w tym artykule pomoże stworzyć dobry wstęp do każdego rodzaju pracy zaliczeniowej, przede wszystkim do takiego tekstu…

Esej krok po kroku

Ponieważ tekst tego typu musi być uporządkowany, mimo całej swobody, jaka przysługuje studentowi, poniżej precyzujemy pragmatykę pisania takiej właśnie pracy zaliczeniowej….

Krok 1: Przedstaw swój temat

Pierwszym zadaniem realizowanym we wstępie do takiej pracy zaliczeniowej jest poinformowanie czytelnika, jaki jest temat tekstu i dlaczego jest on interesujący lub ważny. Zazwyczaj osiąga się ten cel za pomocą silnego wyrażenia otwierającego tekst…

Zdanie inicjalne we wstępie

Wyrażenie tego typu to uderzające, przykuwające uwagę zdanie inicjalne, które wyraźnie przekazuje sens tytułu, otwiera horyzont dociekań. Student przygotowujący esej na zaliczenie powinien zatem pomyśleć o interesującym fakcie lub statystyce, mocnym stwierdzeniu, pytaniu lub krótkiej anegdocie, która skłoni czytelnika do zastanowienia się nad tematem.

Zdanie inicjalne – przykład

Na przykład, poniższe zdanie może być skutecznym haczykiem w tekście na temat wpływu hodowli bydła na środowisko: Czy krowy są odpowiedzialne za zmiany klimatyczne?

Taki anegdotyczny styl pisania zostanie doceniony przez wykładowcę i może zaowocować wysoką oceną z danego przedmiotu w ramach sesji zaliczeniowej.

Poniżej prezentujemy inny przykład – esej na zaliczenie, którego tematem jest związek korzystania z mediów społecznościowych i sposobu postrzegania ciała przez dorastające dziewczęta. Zdanie otwierające taka pracę na zaliczenie napisany na zaliczenie przez studenta może przedstawiać się w taki sposób.

Rozwojowi mediów społecznościowych towarzyszył gwałtowny wzrost częstości występowania problemów z wizerunkiem ciała wśród kobiet i dziewcząt.

Student nie powinien jednak nadmiernie przywiązywać uwagi do tego, by to zdanie inicjalne było szczególnie kreatywne, pomysłowe, dowcipne czy erudycyjne. Jasność i trafność są nadal ważniejsze niż chwytliwość. Kluczową rzeczą jest wprowadzenie czytelnika w temat i wyartykułowanie swoich pomysłów.

Krok 2: Napisz stan badań

Ta część wstępu różni się w zależności od przyjętego podejścia metodologicznego i zamierzeń kompozycyjnych, jakie przejawia student, autor pracy na zaliczenie.

Argumentacja

W przypadku bardziej argumentacyjnego tekstu akademickiego w tym miejscu należy niewątpliwie zrelacjonować najważniejsze publikacje naukowe na dany temat, uwzględniając osobisty stosunek studenta do przekazywanych treści. W bardziej empirycznie zorientowanym tekście jest to miejsce na przegląd statystyk, raportów, bilansów i innych źródeł, jakie w pracy na zaliczenie mogą być wykorzystane.

Tło argumentacji

Zawsze jednak konieczne jest w tym momencie spełnienie dwóch warunków – należy nakreślić kontekst własnych analiz i zawęzić optykę analiz do mocno skonkretyzowanego przedmiotu dociekań – student, który zabiega o zaliczenie, musi o tym pamiętać.

Esej empiryczny

Jego celem jest opisywanie wcześniejszych badań. W przypadku opisującego oryginalne, autorskie, własne refleksje należy przedstawić przegląd najistotniejszych działań, które zostały już przeprowadzone przez studenta, autora pracy zaliczeniowej – innymi słowy, chodzi o to, co student przeczytał, do jakich badań dotarł, co pobudziło go do refleksji. Jest to zatem nie tylko osobisty wywód na dany temat, ale także rodzaj miniaturowego przeglądu literatury – szkic aktualnego stanu badań na dany temat, sprowadzony do kilku zdań.

Zwięzła forma

Stan badań nakreślony przez studenta polega w tym wypadku na tym, że relacja może być mniej obszerna niż w przypadku pełnego przeglądu literatury stosowanego w pracy magisterskiej, ale opisane badania muszą być autentycznie przydatne w udzieleniu odpowiedzi na pytania badawcze, z kolei sposób referowania tych publikacji musi być bardzo faktograficzny i zwięzły, przede wszystkim po to, by więcej miejsca przeznaczyć na osobiste odczucia, opinie, wątpliwości.

Esej teoretyczny

Student, który na zaliczenie pisze taką z kolei pracę, może rozpocząć wstęp od ustalenia rodzajów badań, które zostały przeprowadzone w danej dziedzinie, a zakończy go z kolei stwierdzeniem ograniczeń czy też luk w aktualnym stanie wiedzy. Student może opisywać metody, jakie są stosowane w relacjonowanych badaniach i zastanawiać się nad ich mocnymi i słabymi stronami.

Krok 3: Ustal problem badawczy

Następnym krokiem w takim tekście jak esej na zaliczenie jest wyjaśnienie, w jaki sposób badania studenta odpowiadają tematyce tekstu, i jaki problem rozwiązują. W świetle tego kryterium można wyróżnić dwie zasadnicze odmiany takiej pracy zaliczeniowej:

Esej argumentacyjny

W tekście tego typu student może po prostu określić problem badawczy, który zamierza omówić, a także to, co jest szczególnie oryginalne lub ważne w jego dociekaniach – na co autor pracy zaliczeniowej położy akcent.

Esej empiryczny

W tego typu tekście należy wprowadzić czytelnika w problematykę poprzez omówienie literatury stanowiącej tło badań – raportów, statystyk itd. Student powinien zatem zastanowić się nad następującymi pytaniami:

Jaką lukę badawczą ma wypełnić esej?

Esej a problem badawczy

Można powiązać problem badawczy z istniejącymi już badaniami używając zwrotów takich jak poniższe:

Krok 4: Określenie celu badawczego

W trakcie pisania student musi – już we wstępie tej pracy zaliczeniowej – przejść do szczegółów, zatem musi ustalić, co zamierza dowieść lub co z referować w swoim tekście. Można tutaj bez obaw zadeklarować, ze zamiast szczegółowych badań autor tekstu chce jedynie podzielić się swoimi myślami, o ile te będą próba podjęcia dyskursu z konkretnymi badaniami, publikacjami itd.

Artykulacja myśli

Sposób formułowania celów badawczych może być bardzo zróżnicowany.

Główna myśl tekstu

Tekst ściśle argumentacyjny przedstawia tezę, podczas gdy tekst o charakterze empirycznym zazwyczaj stawia pytanie badawcze (czasami z hipotezą badawczą, która presuponuje odpowiedź wymagającą jednak zweryfikowania, udowodnienia lub obalenia). W tym pierwszym przypadku teza zawarta w eseju zaliczeniowym wyraża stanowisko, które pociągnie za sobą przytaczane następnie dowody i argumenty. Teza może być przedstawiona w jednym lub dwóch zdaniach – ważne jest, by student, a więc autor referatu, na tym etapie, jakim jest wstęp do pracy zaliczeniowej.

Esej – pytania i odpowiedzi

W pracy zaliczeniowej o charakterze empirycznym pytanie badawcze musi być sformułowane jasno i bezpośrednio – jego artykulacja we wstępie może kończyć się zasygnalizowaniem źródeł i metod, po jakie student sięgnie, by ostatecznie udzielić odpowiedzi.

Krok 5: Mapowanie myśli

Ostatnia część wstępu do eseju jest często poświęcona krótkiemu przeglądowi pozostałej części tejże pracy zaliczeniowej. W tekście o standardowej strukturze jest to czas na takie informacje jak wyniki, wnioski, dyskusja, jednak należy podkreślić, że te treści mają być zaledwie wzmiankowane, subtelnie zasygnalizowane. Jeśli jednak praca zaliczeniowa ma mniej przewidywalną strukturę, ważne jest, aby opisać jej kształt dla czytelnika – chodzi tu zatem o układ treści. Jeśli ta sugestia będzie uwzględniona przez studenta, wstęp pozostanie zwięzły, bezpośredni.

Sprawdź nasze inne artykuły

Kliknij i czytaj

Esej - rozwinięcie

Główna część pracy na zaliczenie nazywana jest rozwinięciem. Aby napisać tę ważną część pracy zaliczeniowej, zamieść w niej tylko istotne informacje, a więc te, które prowadzą do sedna sprawy. Uporządkuj treści w logiczną sekwencję – taką, która ma sens, ale zadbaj zarazem o wystarczającą ilość szczegółów – faktów i przykładów. To ważne, by argumentacja studenta ubiegającego się o zaliczenie była przekonująca.

Porządek i spójność w eseju

Pierwsze zdanie rozwinięcia powinno stanowić przejście od wstępu do tej części tekstu, w której następuje przedstawienie tematu. Z tego wynika, że pierwsze zdanie każdego akapitu rozwinięcia w takim tekście jak esej będzie przedstawiać temat, a następnie punkt, argument, przykład, słowem: to, co stanowi podstawę wypowiedzi w bieżącym ustępie tekstu. Treść akapitu powinna zawierać dowody, które – z uwagi na swobodną nieco formę takiej pracy zaliczeniowej – powinny być od razu poddane dyskusji z wykorzystaniem cytatów i przykładów. Ostatnie zdanie akapitu powinno stanowić przejście do kolejnego ustępu tekstu – tekst powinien zatem być zbudowany na zasadzie ogniw łańcucha, co stanowi zresztą podstawę spójności każdej pisemnej wypowiedzi.

Rzeczowość

Treść każdego akapitu w rozwinięciu powinna być poparta dowodami, które student ubiegający się o zaliczenie powinien dla porządku zawrzeć w konspekcie swojej pracy zaliczeniowej. Trzeba jednak pamiętać o spójności tekstu i centrowaniu, kierunkowaniu uwagi odbiorcy. W pracy zaliczeniowej potrzebne są wyrażenia o charakterze metatekstowym – sygnalizujące płynne przejście z jednego do drugiego akapitu, jednak wyrażenia te mają też zwracać czytelnikowi uwagę na to, że autor eseju przechodzi od twierdzenia do dowodu, od argumentu do egzemplifikacji itd.

Trafność

W takiej pracy zaliczeniowej jak esej student musi postawić tezę. W treści każdy akapit musi wspierać tę główną ideę. Jeśli jakikolwiek akapit w pracy zaliczeniowej nie wspiera w jakiś sposób głównej, zasadniczej myśli, która ma być zweryfikowana i udowodniona, nie jest on istotny, co oznacza, że tekst staje się w sposób niekorzystny dygresyjny.

Jeden akapit = jedna myśl

Każdy akapit w eseju także powinien być podporządkowany jednej głównej myśli. Ta główna myśl powinna być wyartykułowana już w inicjalnym zdaniu każdego akapitu. Tak jak każdy akapit w tekście wspiera tezę, tak każde zdanie w każdym akapicie wspiera główną myśl tegoż akapitu, zawierając w sobie fakty lub przykłady, które mają wartość argumentacyjną Jeśli zdanie nie wspiera głównej myśli akapitu, nie jest istotne i powinno zostać pominięte.

Merytoryczna wartość

Esej na zaliczenie który zawiera twierdzenia lub pomysły niepoparte faktami lub pozbawione dostatecznie pogłębionego objaśnienia, nie będzie miał większego znaczenia dla wykładowcy i czytelników. Student ubiegający się o zaliczenie powinien dążyć w trakcie pisania do tego, by podać wystarczająco dużo szczegółów wspierających wszystkie swoje twierdzenia. Pamiętaj też, że akapit w rozwinięciu nie może zawierać tylko jednego zdania. Aby był to kompletny ustęp tekstu, musi zawierać co najmniej cztery zdania.

Cel pracy

Esej wymaga tego, by w rozwinięciu akapity stanowiące treść tej trudnej pracy zaliczeniowej były uporządkowane teleologicznie, to znaczy: muszą one zmierzać do celu, jakim jest zweryfikowanie tezy. Kolejność podawania kolejnych treści musi być sensowna i przejrzysta, zatem każda myśl stanowiąca podstawę danego akapitu powinna wynikać logicznie z poprzedniej myśli i z poprzednich ustępów pracy zaliczeniowej.

Esej – zakończenie

Pierwszym zadaniem, jakie musi być wypełnione w zakończeniu takiej pracy zaliczeniowej, jest przypomnienie czytelnikowi o problemie badawczym czy przedmiocie refleksji. Zarazem jednak student powinien unikać formułowania treści w taki sam sposób, jak uczynił to we wstępie. Wreszcie nadchodzi czas na przedstawienie tego, w jaki sposób praca zaliczeniowa stanowi rozprawę z danym problemem badawczym – należy zatem zwięźle, opisowo i enumeratywnie przedstawić wnioski z analiz.

Synteza

W zależności od charakteru pracy zaliczeniowej może to oznaczać powtórzenie tezy i argumentów lub podsumowanie ogólnych ustaleń. Student ubiegający się o zaliczenie powinien sumaryzować argumenty przedstawione w treści, wykazując zarazem, w jaki sposób każdy z nich przyczynia się do udowodnienia tezy. Autor eseju może także wspomnieć o wszelkich kontrargumentach, do których się odniósł, podkreślając, dlaczego teza się im opiera. Wtedy referat będzie zawierał w sobie elementy dyskusji, co może windować ocenę wstawioną ostatecznie przez wykładowcę.

Dalsze pytania

Po podsumowaniu argumentów lub ustaleń, autor eseju może przejść do szerszych implikacji, a więc wskazać przyczynki do dalszych badań. Oznacza to wyrażenie już nie tylko wniosków, ale dalszych pytań, wątpliwości, treści niedostatecznie rozwiniętych z uwagi na ograniczone rozmiary takiej pracy zaliczeniowej.

Puenta

Esej zazwyczaj kończy się mocnym stwierdzeniem końcowym. Możliwe jest zatem wezwanie do działania, zwłaszcza jeśli student ubiegający się o zaliczenie roztrząsa jakieś istotne problemy społeczne, ekonomiczne czy ekologiczne. Jest to istotne, bo taka forma pracy zaliczeniowej jest często wybierana przez wykładowców podczas sesji po to, by operacjonalizować wiedzę studentów.

Przyczynki do badań

Student może zakończyć swój wywód, formułując zalecenia dotyczące praktyki zawodowej, konkretnych kierunków polityki, jaka powinna być realizowana.

Dalsze kierunki badań

Zakończ swój esej w sposób wybiegający w przyszłość, sugerując, w jaki sposób ty lub inni badacze mogą rozwinąć ten temat w przyszłości i zająć się wszelkimi ograniczeniami z konieczności występującymi w takiej zwięzłej pracy zaliczeniowej.