7 najlepszych metod badawczych
w pracy magisterskiej z pielęgniarstwa
Pisanie pracy magisterskiej z pielęgniarstwa powinno sprowadzać się do takich tematów jak:
- dobre praktyki kliniczne,
- edukowanie pacjenta,
- kultura organizacyjna w służbie zdrowia,
- bezpieczeństwo pacjentów i ich danych.
Celem badań w pracy powinno być zebranie, przeanalizowanie i operacjonalizacja wiedzy na temat chorób i możliwej efektywności podejmowanych interwencji pielęgniarskich. Obecna metodologia badań na kierunku: pielęgniarstwo, wymaga przemyślenia i zaplanowania działań, zatem analiza, z uwagi na specyfikę zawodu, powinna łączyć paradygmat ilościowy z badaniem jakościowym, z tego zaś wynika, że kierunek i obrany przez studenta sposób dociekań będzie jednak warunkowany przez:
- cel badawczy,
- specyfikę próby,
- pytania i hipotezy badawcze.
Prawidłowo zaprojektowany proces badawczy wymaga określenia problemu, hipotez, zmiennych, schematu badania, kryteriów doboru próby i metod analizy danych, a istotne są również trafność pomiaru, rzetelność narzędzi, kontrola czynników zakłócających oraz zgodność z zasadami etyki. Wyniki badań powinny dostarczać informacji możliwych do krytycznej oceny i wykorzystania w praktyce klinicznej.
Ilościowe metody badań w pielęgniarstwie
Badania o charakterze ilościowym bazują zwykle na oszacowaniu zmiennych i wymagają nadto zebrania odpowiednich danych stricte matematycznych i statystycznych, bo dzięki temu można określić skalę występowania problemów zdrowotnych, a także zestawiać próby. Student w trakcie pisania pracy magisterskiej będzie mógł wskazać korelacje różnych problemów i oszacować efektywność potencjalnej opieki pielęgniarskiej, a do omówienia uzyskanych wyników można zastosować takie kategorie jak:
- średnia,
- mediana,
- odchylenie standardowego,
- siła i kierunek korelacji,
- wskaźniki ufności.
Badania korelacyjne
Badania o charakterze korelacyjnym służą temu, by student oszacował w pracy magisterskiej siłę i kierunek zależności między zmiennymi bez intencjonalnego modyfikowania ich wartości. Na tej zasadzie współczynnik korelacji Pearsona ma wartości w zakresie od −1 do +1 i wskazuje na liniową zależność zmiennych ilościowych, niemniej pisanie pracy magisterskiej niekiedy wymaga zastosowania współczynnika Spearmana, który pozwala analizować dane porządkowe w sytuacji, gdy założenia korelacji Pearsona nie mogą być spełnione. Wybór właściwego narzędzia do analizy statycznej ma wpływ na wartość badań, a w związkuz tymw arunkuje też ocenę pracy.

Przykład stanowi analiza związku zachodzącego między ilością snu a stopniem doświadczanego zmęczenia w próbie pielęgniarek wykonujących pracę zmianową. Student może nadto oszacować korelację kompetencji pacjenta i jego stosowaniem się do rekomendacji terapeutycznych, niemniej ograniczenie badań wyznacza jednak ryzyko pochopnego wnioskowania o związku kauzalnym między zmiennymi. Korelacja może być efektem niezakładanej, a więc trzeciej zmiennej.
Badania quasi-eksperymentalne
Badania o charakterze quasi-eksperymentalnym pozwalają studentowi oszacować skutki podejmowanej interwencji, lecz nie oznacza to całkowitej randomizacji respondentów, toteż w takie badanie włącza się różne próby, choćby pensjonariuszy dwóch oddziałów szpitalnych. Oznacza to pomiar przed podejmowaną interwencją i po tej interwencji, co pozwala na komparatywne zestawienie wyników dla poszczególnych respondentów.
W trakcie pisania pracy można ocenić program profilaktyczny w kierunku odleżyn zaimplementowany na danym oddziale, a pensjonariusze drugiego oddziału byliby zarazem próbą porównawczą, zatem student może dokonać pomiaru częstotliwości występowania odleżyn, biorąc pod uwagę:
- ilość pacjentów,
- rozpiętość czasową obserwacji.
Ograniczenie badania, które student powinien stwierdzić w zakończeniu pracy magisterskiej, to prawdopodobieństwo popełnienia błędu w zakresie selekcji, a wynik może wypaczyć nadto rozbieżność co do kultury organizacyjnej w różnych oddziałach.
Badania eksperymentalne
Badania o charakterze eksperymentalnym pozwalają studentowi oszacować zależność kauzalnej natury. Ich typowe komponenty to:
- modyfikowanie zmiennej niezależnej,
- kontrola w zakresie warunków,
- komparatywne omówienie rezultatów.
W badaniu mającym randomizowany charakter respondenci są przypisani w sposób losowy do grup:
- eksperymentalnej,
- kontrolnej.
Na tej zasadzie pisanie pracy może zmierzać do oszacowania protokołu edukowania chorych po leczeniu inwazyjnym, a wyniki mogą odnosić się do takich kwestii jak:
- skala powikłań,
- ilość wznawianych hospitalizacji,
- kompetencja mierzona odpowiednią skalą.
Omawiając rezultaty badania, student powinien oszacować wartość p, a powinien mieć na względzie także:
- skalę efektu,
- 95-procentowy przedział ufności.
Jakościowe metody badawcze
Badania o charakterze jakościowym ogniskują się wokół:
- znaczeń,
- przeżyć,
- postaw,
- determinacji społecznych.
Pisanie pracy magisterskiej i pomoc w tym zakresie wymagają dobrania odpowiedniej metody badawczej, a mogą to być:
- wywiad indywidualny,
- wywiad grupowy,
- studium przypadku,
- analiza dokumentów.
Uzyskany przez studenta materiał empiryczny musi być kodowany, poddany kategoryzacji i omówieniu w sposób zmierzający do wypracowania wniosków i rekomendacji.
Teoria ugruntowana
Teoria ugruntowana wymaga od studenta konstruowania teorii na bazie omawianych w sposób pogłębiony danych. Pomoc w pisaniu pracy bywa konieczna z uwagi na potrzebę jednoczesnego gromadzenia i omawiania materiału empirycznego. Studenta absorbuje nadto:
- kodowanie informacji,
- komparatywne analizowanie przypadków.
Włączenie do badania bywa warunkowane założeniem, które w trakcie pisania pracy trzeba uzasadnić i ocenić jego trafność.

W studiach pielęgniarskich ta metoda służy temu, by student dokonał eksplanacji procesów adaptowania się chorego do choroby przewlekłej, procesu decyzyjnego na temat terapii. Student może rozwinąć treści z części teoretycznej pracy magisterskiej, analizując konkretny problem radzenia sobie z doświadczeniem niesamodzielności.
Etnografia
Etnografia to dyscyplina akademicka, której przedmiotem badań są
- kultura,
- normy etyczne,
- praktyki danej populacji.
W badaniach na kierunku: pielęgniarstwo, tematem pracy magisterskiej może być:
- kultura organizacyjna palcówki,
- komunikacja w zespole medycznym,
- postawy wobec zaleceń.
Rozwiązań metodologicznych jest kilka, a najlepsze techniki, jakie mogą być wykorzystane podczas pisania pracy magisterskiej, to przede wszystkim:
- obserwacja uczestnicząca,
- wywiad w różnych jego odmianach,
- analiza dokumentacji.
Wszystkie te metody są warte uwagi, bo w badaniach tego typu student musi zatem omówić, choćby we wstępie pracy magisterskiej, kontekst i czasową skalę przeprowadzanej obserwacji, ale i wpływ osoby prowadzącej badanie na zachowania uczestników.
Action research – badania w działaniu
Action research to metoda stanowiąca syntezę analizowania danego problemu badawczego z wdrażaniem określonych rekomendacji lub innowacji, a przecież pisanie pracy magisterskiej odbywa się w sposób cykliczny. Przebiega ono przez następujące stadia:
- planowanie badań,
- obserwacja,
- wnioski.
Powyższa kompozycja naukwoego dyskursu jest ścisła, a student może być w takim wypadku uczestnikiem i osobą prowadzącą badanie, by ostatecznie – w zakończeniu pracy – wypracować rozwiązania i dokonywać ich ewaluacji.
Temat pracy magisterskiej może być w tym wypadku doskonalenie przepływu informacji w trakcie zdawanych dyżurów. Student może rozpoznawać błędy w procesie komunikacyjnym, projektować normy raportowania, implementować nowy model i dokonywać jego oceny.
Badanie rozpoznawczo-opisowe
Badanie o charakterze rozpoznawczo-opisowym zmierza do detekcji zjawiska mało opisanego w literaturze teoretycznej i przedmiotowej. Ocenę pracy magisterskiej może windować porządkowanie jego wyznaczników i cech rozpoznawczych. Pomoc w pisaniu pracy opartej o taką metodologię ma uchronić studenta przed błędem odgórnego zakładania zależności typu kauzalnego.
Przykładowy temat takiej pracy to choćby: Potrzeby poznawcze pacjentów na początku insulinoterapii, a uzyskany materiał empiryczny zwraca uwagę na luki w wiedzy, co otwiera perspektywy kolejnych badań. Z kolei taki walor tekstu z pewnością doceni promotor pracy magisterskiej.
Zmienne w badaniach pielęgniarskich
Zmienne to mierzalne i dające się typologizować cechy badanych ludzi, procesów i okoliczności, a ich zastosowanie w pracy magisterskiej czy w rozprawie doktorskiej implikuje potrzebę rozpoznania konkretnego wskaźnika lub wypracowania pewnej pragmatyki pomiaru i tego względu w trakcie pisania zastosowanie znajdują:
- zmienna niezależna – czynnik, którego wpływ poddaje się badaniu, np. typ interwencji edukującej pacjenta;
- zmienna zależna – dający się oszacować wynik, np. poziom kompetencji, intensywność bólu lub prawdopodobieństwo powikłań;
- zmienne współwystępujące – sekundarne cechy mające powiązanie z badanym zjawiskiem i często występujące zamiast zasadniczych zmiennych;
- zmienne obce (zewnętrzne) – determinacje niezaliczane do przedmiotu badania, zdolne jednak zaburzać wyniki, np. choroba współwystępująca;
- zmienne demograficzne – wiek, płeć, poziom wykształcenia, środowisko życia i status społeczny;
- zmienne środowiskowe – kultura organizacyjna w palcówce, liczebność personelu, poziom dofinansowania oddziału;
- moderatory – zmienne fluktuujące w zakresie siły i kierunku zależności w relacjach zmiennej niezależnej i zależnej;
- mediatory – zmienne ukazujące sposób wpływania jednej zmiennej na drugą.
Na tej zasadzie praca magisterska na temat efektywności edukacji diabetologicznej zawierać będzie w części metodologicznej taką zmienną niezależną jak partycypacja w programie, a student może – i to nawet w konspekcie pracy – uwzględnić z kolei zmienną zależną: respektowanie rekomendacji. Kompetencja chorego byłaby wtedy mediatorem, a jego moderowałby efektywność podejmowanej interwencji.
Metody gromadzenia danych
Materiałów do analizy bywa w tej dyscyplinie wiele, a dobór metody musi być podyktowany specyfiką problemu badawczego i samym materiałem przeznaczonym do analizy, także statystycznej.

Dokumentoskopia oznacza w tym wypadku regularną analizę dokumentów, w tym:
- historii choroby,
- dokumentacji szpitalnej,
- raportów lekarskich.
Student może zatem rozważyć pomoc w pisaniu pracy, by opracować dogodne kryteria włączenia materiału i ustalić właściwą skalę czasową badania, a także sposób zakodowania danych.
Eksperyment w pracy magisterskiej
Eksperyment jest z kolei intencjonalną implementacją pewnego czynnika w badany proces, a następnie student prowadzi obserwację oddziaływania tej wprowadzonej determinanty. Pisanie pracy wymaga jednak kontroli warunków, właściwego dobrania porównywanych grup porównawczych – tej poddanej eksperymentowi, i tej wolnej od manipulacji.
Studium przypadku a pisanie pracy magisterskiej
Studium przypadku pozwala opisać stan chorego pod kątem:
- stanu zdrowia,
- realiów życia,
- potrzeb,
- optymalnej pielęgnacji.
W pracy magisterskiej zastosować można następujące metody badawcze:
- wywiad,
- obserwacja.
Warto w tym wypadku sięgnąć po pomoc w pisaniu, by nie dopuścić do nadmiernego generalizowania wyników i wyciągania wniosków odnoszących się do pełnej populacji.
Metoda szacowania
Metoda szacowania w pracy magisterskiej to w gruncie rzeczy pomiar cech przedmiotu badań z zastosowaniem skal i właściwych kryteriów, zatem zastosowanie znajdują skale:
- bólu,
- niebezpieczeństwa odleżyn,
- przejawianej samodzielności.
Narzędzie badawcze i technika badawcza muszą spełniać jednak elementarne normy psychometryczne, zatem procedura badań musi być standaryzowana zgodnie z prawem i wewnętrznymi regulaminami placówki medycznej.
Paradygmaty badań pielęgniarskich
Paradygmat to wszelkie założenia co do badanej rzeczywistości, a są to także zakładane:
- źródła informacji,
- modele interpretowania uzyskanych danych.
Wszystko to kształtuje więc porządek projektu naukowego, a wpływa też na dobór metod i sposób wnioskowania.
Paradygmat pozytywistyczny uznaje konsekwentny i uporządkowany pomiar badanego przedmiotu celem wskazania ukrytych zależności i norm. Paradygmat interpretacyjny orientuje zainteresowania studenta na jednostkowe przeżycia i społecznie ustalane znaczenia.
Podejście pragmatyczne z kolei pozwala na syntezę metod ilościowych i jakościowych, właściwych dla dwóch omówionych powyżej paradygmatów badawczych, dlatego też triangulacja danych umożliwia łączne analizowanie obiektywnych szacunków z relacjami chorych i obserwacjami zespołu pielęgniarskiego, więc badanie staje się wtedy wielopłaszczyznową analizą. To należy uznać za dowód dojrzałości naukowej studenta.
Źródła dowodów naukowych w praktyce pielęgniarskiej
Evidence-Based Practice (EBP) to połączenie dowodów, doświadczenia zawodowego i preferencji przejawianych przez chorego. Pisząc pracę magisterską, student może wykorzystać:
- randomizowane analizy kontrolowane,
- obserwacje,
- badania jakościowe,
- systematyczne przeglądy literatury.
Szacując wartość danego źródła, warto skorzystać z pomocy doświadczonego promotora, który uwzględni takie czynniki jak:
- wielkość próby,
- pragmatykę włączenia do badań,
- ryzyko błędu i ograniczenia badania,
- trafność dobranych metod,
- kompletność informacji.
Student powinien mieć na uwadze także siłę efektu, przedział ufności i perspektywy zastosowania wyników w określonym środowisku, w jakim sam przeprowadza badania na potrzeby pracy magisterskiej.
Przyszłe kierunki badań pielęgniarskich
Najważniejsze tendencje badawcze dotyczą obecnie:
- opieki dla seniorów,
- zjawiska wielochorobowości,
- przeciwdziałania powikłaniom,
- pielęgnacji i edukacji długoterminowej.
I właśnie dlatego, ważnym problemem badawczym jest także fenomen teleopieki, technologii AI i digitalizacji danych.
Podsumowanie
Przyjęte w pracy magisterskiej metody badawcze wyznaczają zarazem ilościową i jakościową perspektywę analiz na temat służby zdrowia jako takiej. Wybór tej zasadniczej orientacji metodologicznej będzie miał wpływ na sposób formułowania wniosków z opisanej interwencji. Orientacja ilościowa lub jakościowa będzie rozstrzygać o tym, na ile ważne w pracy magisterskiej z pielęgniarstwa będzie problem dobrostanu pacjenta, toteż wiarygodność rezultatów określa natomiast trafne dobranie modelu badawczego, a także właściwa funkcjonalizacja zmiennych, rzetelność pomiaru i uwzględnianie możliwych czynników zakłócających badanie.